نقش فیتوهورمونها بر جنبههای مورفو-فیزیولوژیکی گیاهان عالی در شرایط بهینه و تنش ها
الف. اتیلن (ET)، براسینوستروئیدها (BR) و اسید سالیسیلیک (SA) بر فیزیولوژی بذر تأثیر میگذارند. با این حال، سنتز اسید آبسزیک (ABA) و جیبرلین (GA) در فیزیولوژی بذر غالب است. مسیرهای سیگنالدهی GA و ABA مخالف یکدیگر عمل میکنند؛ به طوری که ABA باعث القای خواب بذر و GA موجب جوانهزنی میشود. در بذور خوابیده، پروتئین DELLA مسیر سیگنالدهی GA را مهار میکند و GA باعث غیر فعال شدن پروتئین DELLA میشود. DELLA همراه با ABI3 و ABI5 فاکتورهای القاکننده خواب را فعال کرده و ژنهای سنتز ABA را افزایش میدهد، در حالی که ژنهای سنتز GA را مهار میکند. از سوی دیگر، ICE1 (INDUCER OF CBF EXPRESSION 1) اتصال پروتئین DELLA-ABI5 را غیر فعال میکند. همچنین، GA باعث جداسازی DELLA-ABI5 و ترویج جوانهزنی میشود (A) .
ب. فیتوهورمونها بر صعود شیره گیاهی تأثیر میگذارند. مطالعات مختلف نشان دادهاند که سیتوکینین (CK)، جیبرلینها و اسید آبسزیک میتوانند انتقال آب و مواد مغذی را در شرایط فیزیولوژیکی و تنشزا تنظیم کنند. (B)
ج. تنظیم روزنهها عمدتاً توسط ABA کنترل میشود. با این حال، اتیلن، سیتوکینینها و جیبرلین میتوانند در باز و بسته شدن سلولهای محافظ تحت شرایط محیطی مختلف نقش داشته باشند. ABA تنظیم روزنهها را از طریق سیستم انتقال سیگنال متشکل از گیرندههای نوع PYR/PYL/RCAR، فسفاتاز پروتئینی گروه A 2C (PP2C) و خانواده کینازهای پروتئینی مرتبط با SNF-1 (SnRK2) انجام میدهد. (C)
د. به طور مشابه، جاسموناتها (JA)، سیتوکینینها، جیبرلینها و اسید سالیسیلیک با سیستم فتوسنتزی، شامل فوتوسیستم II (PSII) و زنجیره انتقال الکترون (ETC) تداخل دارند. (D)
هـ. جاسموناتها، اتیلن، جیبرلین، اسید آبسزیک و اسید سالیسیلیک هموستاز اکسیداسیون-احیا را تحت شرایط تنش مدیریت میکنند. این فیتوهورمونها فعالیتهای آنتیاکسیدانی شامل سوپراکسید دیسموتاز (SOD)، کاتالاز (CAT)، آسکوربات پراکسیداز (APX)، پراکسیداز (POD) و همچنین محتوای گلوتاتیون (GSH) و اسید آسکوربیک (AsA) در اندامکهای سلولی را افزایش میدهند. این آنتیاکسیدانهای آنزیمی و غیرآنزیمی گونههای فعال اکسیژن (H2O2، O2⁻، OH⁻ را حذف کرده و از آسیب اکسیداتیو جلوگیری میکنند(E).
و. مطالعات مستقل متعدد نشان دادهاند که آکسینها (IAA)، اتیلن، سیتوکینینها، جیبرلین، اسید آبسزیک، جاسموناتها، براسینوستروئیدها، سیستمین (ST)، دفنسین (DF) و اسید سالیسیلیک رشد بهینه را ترویج داده و در برابر تنشهای زیستی (حمله آفات و بیماریها، چرای گیاه، شوری، خشکی، عناصر کمیاب و تابش UV) دفاع میکنند . (F)